Beige articulated 3D-printed T-Rex and smaller stegosaurus figures on a light oak desk beside an open dinosaur book, two small beige dinosaur-egg trinket boxes and a pencil for scale, in soft daylight

Soorten dinosaurussen: groepen, T. rex en Stegosaurus

6 min lezen Bijgewerkt 4 oktober 2026 Door Kahaus · geprint in Polen

In het kort

Dinosaurussen vallen uiteen in twee grote takken, met een hagedissenbekken en met een vogelbekken, en in een handvol hoofdgroepen: theropoden, sauropoden, gepantserde dinosaurussen, ornithopoden en gehoornde dinosaurussen.
T. rex was een tweebenige theropode uit het allerlaatste deel van het Krijt; Stegosaurus een viervoetige planteneter met rugplaten uit het Laat-Jura. Er zit ongeveer 80 miljoen jaar tussen.
Pterosauriërs en zeereptielen zoals plesiosauriërs waren geen dinosaurussen. Vogels wel: ze stammen af van kleine theropoden.

Soorten dinosaurussen zijn makkelijker te ordenen dan de lange namen doen vermoeden. Wetenschappers hebben tot nu toe ongeveer duizend soorten beschreven, en bijna allemaal passen ze in een handvol groepen die je herkent aan de poten, de nek en aan wat er op de rug of de kop groeit.

Wij printen dinosaurusfiguren, dus wilden we de stamboom zelf goed begrijpen. Hieronder: de hoofdgroepen in één tabel, de twee takken erachter, kort iets over T. rex, wat langer over Stegosaurus, en de dieren die vaak dinosaurus worden genoemd maar het niet zijn.

De belangrijkste soorten dinosaurussen in één overzicht

Groep	Hoe je ze herkent	Bekende voorbeelden	Voedsel
Theropoden	Liepen op twee poten, drie grote tenen, meestal scherpe tanden	Tyrannosaurus, Allosaurus, Velociraptor, Spinosaurus	Vooral vlees of vis
Sauropoden	Zeer lange nek en staart, kleine kop, vier poten als pilaren	Diplodocus, Brachiosaurus, Argentinosaurus	Planten
Stegosauriërs	Platen of stekels op de rug, stekels aan de staart, kleine kop	Stegosaurus, Kentrosaurus	Planten
Ankylosauriërs	Laag, breed lichaam met een benig pantser; sommige met een staartknots	Ankylosaurus, Euoplocephalus	Planten
Ornithopoden	Snavel, geen pantser, liepen op twee of vier poten; sommige met een kam op de kop	Iguanodon, Parasaurolophus, Edmontosaurus	Planten
Ceratopsiërs (gehoornde dinosaurussen)	Snavel, benig nekschild, vaak hoorns	Triceratops, Styracosaurus, Protoceratops	Planten

Twee takken: hagedissenbekken en vogelbekken

Sinds de negentiende eeuw worden dinosaurussen ingedeeld naar de vorm van hun bekken. Bij de Saurischia, de dinosaurussen met een hagedissenbekken, wijst het schaambeen naar voren, zoals bij hagedissen. Bij deze tak horen de theropoden en de sauropoden met hun vroege verwanten. Bij de Ornithischia, met een vogelbekken, wijst hetzelfde bot naar achteren. Dat waren allemaal planteneters: stegosauriërs, ankylosauriërs, ornithopoden, gehoornde dinosaurussen en de pachycephalosauriërs met hun dikke schedeldak.

De namen zijn een beetje misleidend. Vogels stammen af van kleine theropoden en komen dus uit de tak met het hagedissenbekken, niet uit die met het vogelbekken.

Dinosaurussen verschenen in het Trias, ruwweg 230 tot 240 miljoen jaar geleden, beleefden hun bloeitijd in het Jura en het Krijt en stierven ongeveer 66 miljoen jaar geleden uit, op de vogels na.

T. rex in het kort: de bekendste theropode

Tyrannosaurus rex laat zien wat een theropode is: hij liep op twee sterke achterpoten, hield zijn lichaam horizontaal en hield de enorme kop in balans met een lange staart. Hij leefde in het westen van Noord-Amerika, helemaal aan het einde van het Krijt, ruwweg 68 tot 66 miljoen jaar geleden, en was met zo'n 12 meter lengte een van de grootste landroofdieren ooit.

Zijn armen waren kort, met twee vingers aan elke hand, terwijl veel andere theropoden er drie hadden. Niet elke theropode was een reus: Velociraptor was ongeveer zo groot als een kalkoen en had veren. Schedel, tanden en armen lopen we bot voor bot door in ons artikel over het T. rex skelet.

Beige beweegbare 3D-geprinte T-Rex-figuur van 15,5 cm op een eiken bureau naast een notitieboek en een potlood — Onze flexi T-Rex van 15,5 cm: een gestileerde theropode voor op het bureau. Bekijk het product →

Beige beweegbare 3D-geprinte stegosaurusfiguur van 11,4 cm op een eiken bureau naast een notitieboek en een potlood — De flexi stegosaurus van 11,4 cm, met de platen op zijn rug. Bekijk het product →

Lees ook: T-rex skelet: waaruit het bestaat en wat de botten vertellen · Baardagaam weetjes: baard, zwaaien en een figuur van 25 cm

Stegosaurus: platen, staartstekels en een kleine kop

Stegosaurus is een dinosaurus die de meeste mensen al aan zijn silhouet herkennen. Hij leefde in het Laat-Jura, ruwweg 155 tot 145 miljoen jaar geleden; de meeste vondsten komen uit het westen van Noord-Amerika, één uit Portugal.

Grootte. Volwassen dieren waren ongeveer 6 tot 9 meter lang en liepen op vier poten.
Platen. Twee rijen grote benige platen liepen over de nek, de rug en de staart. Ze zaten in de huid en waren niet met de wervelkolom vergroeid. Waarvoor ze dienden, is nog altijd onderwerp van discussie: om mee te pronken, om elkaar te herkennen en misschien om de lichaamstemperatuur te regelen.
Staartstekels. De staart eindigde in vier lange stekels, bedoeld als verdediging. Paleontologen noemen dit wapen een thagomizer, een woord uit een Far Side-cartoon van Gary Larson.
Kop en voedsel. De kop was klein en smal en werd laag bij de grond gehouden, met vooraan een tandeloze snavel en daarachter kleine kiezen. Stegosaurus at laaggroeiende planten.

Wat geen dinosaurus is

Een praktische test zijn de poten: dinosaurussen hielden ze recht onder het lichaam, zoals een paard of een vogel, terwijl hagedissen en krokodillen ze zijwaarts spreiden.

Pterosauriërs, zoals Pteranodon, waren vliegende reptielen en nauwe verwanten van de dinosaurussen, maar een aparte groep.
Plesiosauriërs, ichthyosauriërs en mosasauriërs waren zeereptielen.

Ook de hagedissen van nu zijn geen kleine dinosaurussen, hoe prehistorisch een baardagame er ook uitziet. De enige levende dinosaurussen zijn de vogels.

Dinosaurussen voor op het bureau: onze figuren

Onze beweegbare T-Rex van 15,5 cm en de flexi stegosaurus van 11,4 cm worden uit PLA in één stuk geprint, met de gewrichten er al in: niets in elkaar zetten, geen lijm. Beide zijn er in tien kleuren. Eerlijk gezegd zijn het gestileerde bureaufiguren en fidgets voor dinofans, geen schaalmodellen: de groep herken je in één oogopslag, maar wervels tellen moet je er niet op doen.

Alle dinosaurussen kwamen uit een ei, zelfs de reusachtige sauropoden, waarvan de eieren hooguit ongeveer zo groot als een voetbal waren. Onze twee sieradendoosjes in de vorm van een dinosaurusei, met verhoogde vlekken en met gebarsten schaal, zijn 6,7 cm hoog en gaan open in twee helften, met binnenin plek voor een ring, een paar oorbellen of een munt. Het zijn decoraties, geen kopieën van echte fossiele eieren en geen bakjes voor voedsel.

Beige sieradendoosje in de vorm van een dinosaurusei met verhoogde vlekken, 6,7 cm, op een eiken wandtafel naast een stapel boeken — Het ei-doosje met verhoogde vlekken, 6,7 cm. Bekijk het product →

Beige sieradendoosje in de vorm van een dinosaurusei met gebarsten schaal, 6,7 cm, op een licht houten kastje naast boeken en een vaas — De versie met gebarsten schaal, even groot. Bekijk het product →

Wie liever botten dan huid ziet, kan terecht bij het flexi T-Rex-skelet van 15,5 cm en de Triceratops-bouwkaart van 25 cm, een gehoornde dinosaurus die je met de hand in elkaar klikt, zonder lijm. Ze staan allemaal in onze collectie Dinosaurussen; meer beweegbare dieren, van haai tot hagedis, vind je bij Flexi-dieren.

Veiligheid: de beweegbare T-Rex en de stegosaurus zijn vanwege kleine onderdelen gemarkeerd als 14+; wij zien ze als verzamelobjecten en bureaufidgets voor tieners en volwassenen. Al onze beweegbare figuren en de Triceratops-bouwset hebben kleine onderdelen en zijn niet geschikt voor kinderen onder 3 jaar.

Bekijk al onze dinosaurussen

Vragen over soorten dinosaurussen

Hoeveel soorten dinosaurussen waren er?

Tot nu toe zijn er ongeveer duizend soorten beschreven, en elk jaar komen er nieuwe bij. Het precieze aantal hangt af van wie er telt, want sommige namen blijken hetzelfde dier te beschrijven.

Leefden T. rex en Stegosaurus in dezelfde tijd?

Nee. Stegosaurus leefde in het Laat-Jura en T. rex helemaal aan het einde van het Krijt, ongeveer 80 miljoen jaar later. Dat verschil is groter dan de 66 miljoen jaar tussen T. rex en ons.

Had Stegosaurus een tweede brein?

Nee. In de wervelkolom boven de heupen zit een verbrede holte, en daaruit ontstond het oude idee van een ‘tweede brein’. De echte hersenen zaten in de kop en waren klein voor een dier van dat formaat.